yasar marulyali

ÇELİK VE CAMIN TANIŞIKLIĞI

Çelik ve  camın  mimaride kullanılması  çok  eskilere dayanır. Biz 150 yıllık bir zaman diliminde bazı önemli yapıları gözden geçirerek bugünlere nasıl gelindiğine bakacağız.

 

 

 

 

Çeliğin mimari esere katkısı ve tercih nedeni temelde üçe ayrılır;

A) Mimari açıdan,

B) Taşıyıcı sistem açısından,

C) Uygulama kolaylığı açısından.

A – Mimaride çeliğin tercih edilme nedenleri

•  Şeffaflık

•  Hafiflik

•  Serbest formların oluşturulabilmesi

•  Büyük açıklıklar geçilebilmesi

•  Mekânda tasarruf

•  Esneklik

B – Taşıyıcı sistem açısından tercih edilmesi

•  Depreme karşı daha iyi performans

•  Fabrika  ortamında imal edildiği için imalat kalitesinin yüksekliği ve kontrol edilebilir olması.

CUygulama ve inşaat açısından tercih edilmesi

• İnşaat süresinin kısalması

• Yapı ağırlığı az olduğundan ve kolon sayısının azlığı nedeniyle temel maliyetinin düşmesi

• Sökülüp  takılabilir olması

• Değişikliğe kolayca adapte olması

• Mekanik ve elektrik tesisatların dağılımında kolaylık ve esneklik olarak tanımlanabilir.

 

MİMARİ ÖRNEKLER

1. Crystal Palace Uluslararası Endüstri Fuarı Binası

Joseph Paxton-Londra Hyde Park, 1851

yasar marulyali 61a

yasar marulyali 611

Crystal Palace cam  ve çeliğin yoğun  bir şekilde beraber kullanıldığı ilk örnektir.  4 Temmuz  1850’de Hyde  Park’ta  yapılması 119’a karşı 120 oy ile kabul edilen  eserin ilginç ve hazin bir öyküsü  vardır. Bu yapıyı elde  etmek  için 8 Nisan 1850’de açılan  yarışmaya 233  proje  gönderilmiş, ancak hiç  biri seçilmemiştir.  11 Haziran  1850’de Joseph Paxton’un  3 günde hazırladığı  eskiz,  yapım  komitesi  tarafından beğenilerek kabul edilmiştir.

70.000 m2   inşaat 4 ay  gibi  kısa  bir zamanda bitirilmiş ve 1 Mayıs 1851’de açılışı yapılan  sergi 11  Ekim 1851’de kapanmıştır. 1852  yılında Sydennham’a taşınan yapı  1936  yılında  yanmıştır.

Bu  yapıda herşey  baştan  aşağı  endüstriyel olarak  üretilmiş ve standartlaşmaya gidilmiştir.

90.000 m2   cam, 3800  ton  dökme demir,  700 ton işlenmiş  demir kullanılmıştır.

Şeffaflık, hafiflik ve  kısa  sürede inşa  edilmesi önemli özellikleridir.

Crystal Palace cam  ve çelik tanışıklığının ilk ve en etkileyici örneğidir.

2. Seagram Building – Ofis  Binası

Mimar Ludwig Mies van der RoheNew York, 1958

yasar marulyali 612

Rasyonalist düşüncenin işareti, 20. yüzyıl mimarisinin en güzel  mücevherlerinden biridir.

Çelik taşıyıcı sistemi ve bronz renkli camları ile eskimeden pırıl pırıl işlevine devam ediyor. New York’ta döşemeden tavana kadar ilk cam  pencereler bu binada uygulanmıştır.

 

3. The New Louvre – Yeni Louvre Piramidi

I. M. Pei-Paris, 1981-1993

yasar marulyali 613

1981  yılında Fransa Cumhurbaşkanı Mitterand,  mimar Pei’yi Paris’e  çağırarak Louvre  müzesini geliştirme projesini  yapması için teklifte bulunmuştur. Teklifi kabul eden Pei hazırladığı projede orta avluyu tümüyle içine alan bir bodrum yaparak müzenin muhtelif bölümlerine kolayca ulaşılabilen bir mekân tasarlamıştır.

Piramit bu mekâna girişi sağlayan ve aynı zamanda ışık almasını temin eden 38 x 38 mt taban alanı olan bir yapıdır.  Çelik taşıyıcı sistem çok hafif olup gökle  bütünleşmektedir. Piramit formu stabil olduğu için seçilmiştir.

Piramidin altındaki mekânda danışma, kütüphane, çarşı,  dinlenme,  400  kişilik konferans salonu gibi fonksiyonlar  vardır. Hafif, şeffaf,  tarihi çevreye uyumlu,  doğa ile bütünleşmiş bir yapıdır.

 

4. Neue Messe Leipzig Fuar ve Kongre Merkezi

Von Gerkan – Marg und Partner-Leipzig, 1993 –1996

yasar marulyali 614

İki etaplı  bir yarışma sonucu elde  edilmiş  bir projedir. Proje, sergi  alanlarını, kongre merkezini  ve idari binaları kapsamaktadır. 5 adet sergi holü arasındaki cam hol adeta bir dinlenme ve eğlence mekânı  olarak tasarlanmıştır.

Leipzig Crystal Palace olarak da anılmakta olan orta mekânın çatısı  tonoz  formundadır. Bu projede cam  ve çeliğin  muhteşem  bir cazibesi, hafiflik, saydamlık ve fleksibilite söz  konusudur.

 

5. Reichstag – Parlamento Binası

Sir Norman  Foster  Berlin, 1999

yasar marulyali 615

Tarihi Reichstag binası 1894 yılında Wilhelm II zamanında yapılmış, 1933de demokrasinin aşağılık  bir sembolü olduğu için Naziler  tarafından harap edilmiştir.  Berlin duvarının  yıkılmasından  sonra restore edilmesi kararlaştırılmış, 1992  de  Norman Foster ve 14 diğer firma yarışmaya çağrılmıştır.  Yarışmanın 2. etabında, Norman  Foster  kendi projesinin, demokrasiyi yeni bir görüşle yorumladığını  söyleyerek jüriyi ikna etmiştir.

Tarihi yapı üzerindeki cam  kubbe, gerçekten şeffaf ve aydınlık olmasından ötürü demokrasiyi ifade etmektedir.

Cam  kubbenin içini gösteren resimde ziyaretçiler rampalarla yukarı çıkarak  Berlin’i seyredebilmekte ve aynı zamanda kubbenin ortasındaki camla örtülü  boşluktan parlamentoyu görmektedirler.

Cam kubbe mühendislik açısından yenilikler getirmektedir. Isı toplama sistemi  toprak  altındaki su tanklarında depo edildikten  sonra kışın kullanılmaktadır. Ortadaki koni üstündeki aynalar  vasıtası ile doğal ışığı yansıtmaktadır. Kubbeye paralel duran panjur, güneşin durumuna göre  dönerek güneşi kırma işlevini yerine getirmektedir.

Çelik ve camdan oluşan kubbe, modern yorumu ile tarihi yapıyla uyum sağladığı gibi, onun mimari etkisine  muhteşem bir artı değer kazandırmıştır.

6. Antalya Cam Piramit

Yaşar Marulyalı –Levent Aksüt-Antalya, Türkiye, 1997

yasar marulyali 616

Çatı örtüsü ve duvar kaplaması  tamamen cam  olan piramit şeklindeki bu yapı gerektiğinde kongre, konser ve sergi olarak kullanılabilmektedir.

Piramidal biçim, geri planda uzanan Beydağları ile ahenkli bir uyum içerisindedir. Yapının  şeffaf   ve  hafif olması, çevreye saygısı, esnek bir mekâna sahip olması tasarımda esas alınan kriterlerdir.

60 x 60 mt boyutunda, içinde  kolon bulunmayan mekân, Uskon  A.Ş.   tarafından uzay  sistem elemanları ile yapılmıştır. Halen  şehrin  görülmeye değer bir odak  noktası  olma vasfını sürdürmekte olan  Cam  Piramit, 1999  yılında ECCS,  Avrupa Çelik Birliği Ödülünü almıştır.

7. Tatilya

Oktay Nayman-İstanbul, Türkiye, 1996

yasar marulyali 617

1997 yılı Avrupa Çelik Birliği ödülünü alan bu projede çatı tonoz formunda etkileyici bir çelik strüktür olarak tasarlanmıştır. Ana teması eğlence ve doğa olan  bu  projede, adeta insan eliyle yapılmış bir gök yaratılmıştır.

Ana taşıyıcıları oluşturan diyagonal kirişler, yapıda geometrik, üniform bir rijitlik sağlamıştır.

Çelik konstrüksiyon, montaj  kolaylığı açısından aynı yükseklikte standart parçalardan yapılmıştır.  Şeffaf,  hafif, zarif  ve ekonomik  bir strüktür elde  edilmiştir.

 

8. Çok Katlı Tam Otomatik Otopark Binası

Yaşar Marulyalı – Levent Aksüt -İstanbul, 2000

yasar marulyali 618

19  katlı  tamamen   çelik  strüktür olan bu yapı olup Türkiye’nin çok   katlı  ilk çelik binası  konumundadır. Tüm taşıyıcı  elemanlar fabrikada üretilmiş ve şantiyede montajı yapılmıştır. Cephelerdeki cam  ve metal kaplama elemanları modüler hale getirilmiş olup, atölyede hazırlanarak, yerlerine monte edilmiştir.

Rasyonel, hafif, çevreye  saygılı bir yapı olarak tasarlanmış ve uygulanmıştır.

2003 yılında, uluslararası bir ödül  olan  Avrupa Çelik Birliği (ECCS) ödülünü almıştır.

 

9. Kayalar Kimya  Boya Fabrikası, İdari Bina,  Laboratuvar ve Sosyal Tesisler

Yaşar Marulyalı – Levent Aksüt –Tuzla İstanbul, 2005

yasar marulyali 619

Prestij yapısı olarak tasarlanmıştır. Taşıyıcı sistem çelik konstrüksiyon olup döşemeler kompozittir.   Yapısal çeliğin imkânlarından yararlanarak büro bloğu  geniş açıklıklı olarak düşünülmüştür. Cam cephe yapıda aradığımız şeffaflık ve hafifliği sağlamaktadır. 2015 yılında, uluslararası bir ödül olan Avrupa Çelik Birliği (ECCS ) ödülünü almıştır. Yaşar Marulyalı ve Levent  Aksüt’ün bu konuda 2 senede bir düzenlenen yarışmada kazandıkları; ödül alan üçüncü yapısıdır.

Cam  ve  çeliğin  beraber  kullanılmasında başarılı  eserler ortaya  çıktığını görüyoruz. Bu örnekler  çoğaltılabilir.  Şüphesiz çelik ve cam  21. yüzyıla damgasını vuracak; çarpıcı eserler oluşmasında başrolü oynayacaktır.

Çelik teknolojisinin  daha hızlı gelişeceğini düşünerek, ülkemiz mimarları,  mühendisleri ve yatırımcıları konunun üzerine eğilmelidirler.

yasar marulyali 619b

KAYNAKLAR

1. Newman A., (1997) ‘Metal Building Systems’, McGrawHill

2. McKean  J., (1999) ‘Lost Masterpieces’ Phaidon Press Ltd.

3. Tasarım  Dergisi, Sayı: 103

4. Die patklü/ke 22 Eylül 2002

5. L’Arca Dergisi Sayı: 149

1

Yük. Müh. Mimar,        IASS, International Association for Shell and

Spatial  Structures  (IASS) üyesi ECCS Avrupa Çelik Birliği Brüksel TUCSA Türkiye Yapısal Çelik Derneği Onursal Üye, Çamlıca-İstanbul Mimarlık Vakfı Başkanı

Instagram
Powered by OrdaSoft!